جوابیه به نشریه نصیر بوشهر

این مطلب در پاسخ به نقل قول نادرست نشریه نصیر بوشهر از طرف اینجانب نوشته شده است.

آنچه از بدو تاریخ تاکنون در میان جوامع گوناگون محل بحث است این مسئله بشری است که توسعه چیست و روش های دست یابی به آن کدام است؟ هر گروه ، حزب و یا مکتبی با در نظر گرفتن یک هدف ، دیگران را به تبعیت از خود فراخواندند؛ گاه با گفتگو و گاه با زور . با ظهور دموکراسی آتنی ، مردم یونان دریافتند که بجای جنگ می توان گفتگو کرد و مشکلات را به صورت مسالمت آمیز حل کرد و این شیوه تفکر با تمام موانع و معایب خود حرکتی بسیار عظیم در آغاز عصر خردورزی انسان ها بشمار می آمد. با ظهور جریانات و انقلاب های مردمی در بریتانیا و فرانسه به تدریج این حقیقت بر همگان آشکار گردید که باید با اندیشه های گوناگون در جامعه قدرتی ساخت که از آن اندیشه ها حمایت کند چراکه اگر قدرت در دست شخص یا اشخاص خاصی باشد ، استبداد اندیشه و تفکر وی ظلم را در جامعه بنیان می نهد.  

در جوامع توسعه یافته امروز قدرت شهروندان جامعه نه در دولت بلکه در نهادهای مدنی مانند مطبوعات ، احزاب، شوراهای شهر و امثال آن ها ظهور یافته است. مطبوعات با تولید و توزیع مطلوب اطلاعات ، نقش زیادی در بالا بردن آگاهی های گوناگون و ضروری به عهده می گیرند و جامعه را در نیل به تعالی و ترقی همه جانبه یاری می نمایند و از سوی دیگر نهادهایی چون شورای شهر نه به عنوان نهادی دولتی بلکه به عنوان نماینده شهروندان و پشتیبان حقوق مردم ، وظیفه دارد از نماینده افکار عمومی شهروندان (مطبوعات آزاد) در جهت نیل به خواست آنها یاری طلبد.   

واقعیت این است که توسعه به آموزش و آگاه سازی و آماده کردن افکار عمومی برای بهره برداری از امکانات مادی و معنوی نیاز دارد. در این میان نقش مطبوعات به عنوان یکی از پارامترهای مهم توسعه فرهنگی آشکار می شود. مطبوعات به عنوان رکن چهارم دموکراسی در یک جامعه دموکراتیک با کارکردهای اطلاع رسانی ، آموزشی ، تفریحی و سرگرمی خود، به توسعه همه جانبه کمک می کند و توسعه جامعه در کنار عملکرد همسوی مطبوعات و نهادهای مدنی چون شوراهای شهر، در یک رابطه دیالکتیکی به رشد و توسعه مطبوعات یاری می رساند.

آنچه امروز رضایت بخش است تنوع مطبوعات در سطح استان بوشهر است که نشان از سطح بالای فرهنگ شهروندان بوشهری است اما بی تردید میزان سنجش شکوفایی یا رکود مطبوعات صرفا رشد کمی و افزایش تعداد نشریات یک جامعه نخواهد بود ، بلکه چگونگی نفوذ و رسوخ رسانه ها در سطوح مختلف جامعه ، محتوا و مضمون پیام ، تنوع و خلاقیت فکری و فنی یا پاسخگویی به نیازهای جدی و ضرورت های فرهنگی و اجتماعی و بسیاری از موازین دیگر ارزیابی کیفی ، ازجمله مقتضیات بررسی و برنامه ریزی مطبوعاتی کشور است.                                 

طبیعی است كه در چنین فضایی، مطبوعات نقش برجسته‌ای در گسترش و آموزش گفتارهای منطقی و اصولی در مورد مسائل سیاسی و اجتماعی و تحرك سیاسی داشته و از طریق آشنا كردن افراد با حقوق و مسؤولیت های اجتماعی و فراهم آوردن زمینه های مناسب برای برخورد و تضارب آرا و عقاید و عرضه نوآوری ها زمینه توسعه سیاسی را نیز فراهم می آورند.                               

تكثر گرایی و افزایش اعتماد مردم، فاصله گرفتن از نظام رسانه‌ای تك صدایی و حركت به سمت نظام مسؤولیت اجتماعی، افزایش دامنه و برد اطلاع رسانی ، افزایش كیفیت انتقادی مطبوعات و ایفای وظایف نظارتی، گشودن نگرشی جدید در طرح موضوعات جامعه، مهمترین شاخصه‌های مؤید رشد كیفی مطبوعات در دوره پس از خرداد 76 بوده است که می توان آن را نقطه عطفی در رشد سطح فرهنگی کشور دانست و این امر در استان بوشهر بیش از دیگر استان ها قابل مشاهده است.

اما آنچه در این میان تحقق نیافت ، عدم درک متقابل نهادهای مدنی توسط یک دیگر است. در فضای ایجاد شده توسط دولت اصلاح طلب برای ظهور پتانسیل های موجود در جامعه و در نتیجه رشد نهادهای غیر دولتی ، مردم با شکل آن ها آشنا شدند اما در فضای سیاسی موجود در کنار آن ، شهروندان با محتوای آن ها آشنا نگردیدند و به مجوز یک نشریه ، یک NGO یا یک حزب اکتفا نمودند.

نهاد ارزشمند شوراها در آستانه ورود به جامعه درگیر فضاهای سیاسی و رقابت های سیاسی دولت مردان گردید و ورود افراد نام آشنای سیاست به شورای شهر پایتخت ، این ذهنیت را دل شهروندان تمام کشور ایجاد کرد که شوراها ابزاری سیاسی در دست دولت بیش نیست در حالیکه با بررسی قانون شوراها بر هرکسی آشکار می گردد که نهاد شوراها یک نهاد مردمی و غیردولتی است که برای پاسخگویی دولت و مشارکت شهروندان در امور جامعه ایجاد گردیده است . اگر این عقیده را در نظر بگیریم متوجه خواهیم شد که شوراها از جنس رسانه ها و دیگر نهادهای غیردولتی برای مشارکت در امور جامعه و نظارت بر دولت می باشند و آنگاه اختلافات میان آن ها نیز کاهش می یابد و بجای هزینه برای تقابل ، نیروها صرف سازندگی خواهد شد.  

اگر فرآیند آگاه سازی ، ظرفیت سازی و توانمند سازی در هر گروه و طبقه اجتماعی ایجاد شود، دیگر افراد پذیرای تبعیض نخواهند شد. مرز خودی و غیر خودی از بین می رود و زمینه گفتگوی مسالمت آمیز به وجود می آید.

از طریق این صلح سازی می توان ریشه هایی که به تبعیض و خشونت دامن می زند را تضعیف کرد. در صلح سازی به دنبال حذف مفاهیم و نهادهایی هستیم که تبعیض را ایجاد می کند . این یک مقابله مدنی است و لزومی به روی دادن جنگ نیست .

برای این فرآیند نیاز به یک نگاه انتقادی داریم که بدون آن شناسایی ممکن نیست . صلح با ذهن افراد شروع می شود و ذهن ، صلح جو است که به رفتار صلح جو منجر می شود و در آن صورت فرهنگ مبتنی بر صلح خواهیم داشت .

جامعه امروز بوشهر بیش از آنکه نیاز به ثروت های مادی و بودجه های دولتی داشته باشد نیازمند آرامش، همکاری ، همدلی و مشارکت میان شهروندان است که به عقیده من این آرامش جز از طریق رسانه ها ایجاد نخواهد شد.

آنچه امروز میان نمایندگان شهروندان (اعضای شورای شهر) و نمایندگان افکار عمومی شهروندان (مطبوعات) فاصله انداخته و فضای همکاری به فضای محافظه کاری تبدیل شده و شفافیت ها را کمرنگ کرده است این مطلب می باشد که گاه صرف خبررسانی جایگزین عملکردهای فرهنگی می شود. بزرگترین نشریات جهان توسعه یافته بجای انتقال خبر به تحلیل و تحقیق روی آورده اند و مفهوم مدار شده اند .

 

"کالین روچ" در این مورد می گوید: "رسانه‌ها نقش بسیار مهم و حساسی در كارهای جامعه دارند، اما متأسفم از اینكه می‌بیننم موضوعات مربوط به صلح، موضوعات مسلط در رسانه‌ها نیست. گرایش رسانه‌ها گزینش رویدادهای جنجالی، مهیج، فجیع و خطرناك است."

نقل قول های موجود در نشریات استان یکی از معضلات بزرگ روزنامه نگاری می باشد که در اکثر اوقات به اشتباه، سؤتفاهمات را افزایش داده و تنش را در جامعه ایجاد می کند و مروج بی اعتمادی است.  

انتقاد امروز من به مطبوعات استان نه از سر تضعیف آنان بلکه برای تقویت آن ها می باشد این انتقاد بیش از یک انتقاد یک درخواست است از رسانه ها تا با توجه به نکات مثبت و منفی در جامعه و بی طرفی روزنامه نگار می تواند صلح و دوستی و همکاری را ترویج دهند و با واگذار کردن قضاوت به شهروندان به اندیشه آنان احترام بگذارند. شورای شهر خود را با مطبوعات یکی می داند و خواستار همکاری با آن هاست و برای اثبات این مدعا بارها تلاش کرده است که باز گذاشتن تمامی جلسات برای مطبوعات و برگزاری همایش "صلح اجتماعی و توسعه از منظر مطبوعات" در بدو تأسیس مرکز پژوهش های شورا نشان از اعتقاد من به اهمیت مطبوعات در جامعه دارد و اکنون نیز با توجه به فشارهای گوناگون بر نشریات ، خود را حامی آنان می دانم و از پیشنهادات رسانه ها برای همکاری های بیشتر استقبال کرده و آن را ارج می نهم.

در پایان با سپاس فراوان از تمامی فعالین عرصه اجتماعی که همواره آنان را یاور خود در کارهای شورای شهر می دانم، اعلام "تنگ نظری مطبوعات" توسط اینجانب که در نشریه نصیر در تاریخ 10 شهریور 87 به چاپ رسیده است را تکذیب می نمایم و امیدوارم با تلاش روزنامه نگاران گرامی در امانت داری و رفع اینگونه اشتباهات خبری ، همکاری ها رشد یافته و مطبوعات بجای لطمه زدن به اعتمادها موجبات اعتمادسازی و نزدیکی مردم با نمایندگانشان را فراهم آورند.